Warmtepomp: wat is het en hoe werkt het?

Een warmtepomp is een moderne vorm van verwarming voor je woning. Het is een energie-efficiënt systeem dat werkt op elektriciteit. Je warmtepomp haalt warmte uit de omgeving, zoals lucht, bodem of grondwater. Deze warmte wordt vervolgens omgezet in bruikbare energie om je gebouw te verwarmen. Voor veel huishoudens is dit een slimme keuze om duurzaam te verwarmen. Het principe is simpel: warmte verplaatsen van buiten naar binnen.

Er zijn verschillende soorten warmtepompen, onderverdeeld naar hun warmtebron of systeemtype. Je vindt ze als hybride warmtepompen of volledig elektrische modellen. Ook zijn er varianten die warmte halen uit lucht, bodem of grondwater. Denk hierbij aan lucht-water, lucht-lucht en water-water warmtepompen.

Een hybride warmtepomp combineert de werking van een warmtepomp met die van je cv-ketel. Dit systeem schakelt automatisch tussen de lucht-water warmtepomp en de gasketel om de meest efficiënte verwarmingsbron te kiezen. De warmtepomp levert hierbij het grootste deel van de verwarming en werkt op elektriciteit. Je cv-ketel springt alleen bij als de warmtepomp niet genoeg warmte kan leveren, bijvoorbeeld bij koud weer. Dit maakt het een goede tussenoplossing, vooral als je woning minder goed geïsoleerd is. Een hybride warmtepomp kan ook verwarming en koeling leveren en werkt goed samen met vloerverwarming.

Een volledig elektrische warmtepomp haalt warmte uit de lucht, de bodem of het grondwater, zo meldt Milieu Centraal. Deze warmtepomp maakt een bruikbare temperatuur van de onttrokken warmte. Het systeem geeft warmte af aan het water in je centrale verwarmingssysteem en aan de tapwaterboiler. Je combineert een all-electric warmtepomp met vloer- of wandverwarming of radiatoren, aldus Milieu Centraal. Deze warmtepomp werkt zelfstandig, zonder cv-ketel, en verzorgt volledig je verwarming en warmwatervoorziening. Het verwarmt je huis en tapwater. Dit maakt je huis volledig onafhankelijk van aardgas. Een volledig elektrische warmtepomp werkt uitsluitend op elektriciteit, ideaal voor goed geïsoleerde woningen of nieuwbouw.

Een lucht-waterwarmtepomp onttrekt warmte aan de buitenlucht. Deze warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en verwarmt water voor je verwarming of warm tapwater. Dit gebeurt via een koudemiddel en compressie. De warmte wordt afgegeven aan het water in je verwarmingssysteem. Een buitenunit haalt de warmte uit de omgevingslucht en een binnenunit warmt het water op. Zo produceert het systeem warm water voor zowel sanitair gebruik als centrale verwarming. Je kunt een lucht-waterwarmtepomp gebruiken met vloerverwarming en radiatoren. De warmte wordt via water in je verwarmingssysteem en tapwater afgegeven. Een lucht-waterwarmtepomp werkt op elektriciteit en werkt efficiënt met hernieuwbare energie.

Een lucht-luchtwarmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en verplaatst deze naar binnen om je huis te verwarmen. Het apparaat blaast de warmte vervolgens naar binnen. Deze warmtepomp werkt in feite als een airco die warmte van buiten naar binnen brengt. Je gebruikt een lucht-luchtwarmtepomp zowel om te koelen als te verwarmen; het kan ook voorzien in koeling. Het functioneert als airco en kan snel de temperatuur in huis aanpassen doordat de functionaliteit als airconditioning werkt door een klep om te schakelen. Dit systeem combineert airco en verwarming in één. Een lucht-luchtwarmtepomp werkt op elektriciteit en gebruikt elektriciteit en hernieuwbare energie uit de omgevingslucht. Het produceert 4 kWh warmte voor elke 1 kWh stroom die het verbruikt. In een goed geïsoleerde woning kan een lucht/lucht-warmtepomp functioneren als hoofdverwarming met een laag energieverbruik.

Een water-waterwarmtepomp haalt warmte uit grondwater of oppervlaktewater. Deze warmtepomp gebruikt een waterbron als warmtebron. De hydrothermische warmtepomp zoekt opgeslagen zonnewarmte in nabijgelegen water, zoals grondwater, waterputten of waterlopen. Het systeem gebruikt bodemwarmte, wat de warmte van de zon in de bodem en het grondwater is.

Een waterwarmtepomp heeft een hoog rendement, en de efficiëntie is bijzonder hoog. Dit komt doordat de temperatuur van het water stabieler is dan die van lucht. Het werkt door een put met grondwater, waarbij grondwater tot 100-200 meter diep wordt opgepompt en via een warmtewisselaar weer wordt teruggepompt. Dit grondgebonden systeem werkt met een open circuit. Je hebt twee boorputten nodig voor grondwater, één voor de aanvoer en één voor de lozing. De water-warmtepomp kan ook warmte winnen uit regenwater, naast oppervlaktewater en grondwater. Een water-waterwarmtepomp wordt ook wel een geothermische warmtepomp genoemd.

Een warmtepomp past bij jouw woning als je huis goed geïsoleerd is en een luchtdichte constructie heeft. Een warmtepomp werkt het meest efficiënt met goede isolatie en een luchtdichte constructie. Oppervlakteverwarming met grote verwarmingsoppervlakken is ook belangrijk voor een efficiënte werking. De warmtepomp werkt optimaal bij lage aanvoertemperaturen onder de 35 °C. Vloerverwarming is het meest compatibel met warmtepompen, maar je kunt een warmtepomp ook gebruiken met normale radiatoren.

Daarnaast moet je rekening houden met de benodigde ruimte. Een warmtepompsysteem heeft ruimte nodig voor zowel binnen- als buitenunits. Lucht-water warmtepompen zijn geschikt voor 89% van de bestaande woningen en voor nieuwbouwwoningen zijn deze warmtepompen zelfs geschikt voor 95%. Het aanbod aan warmtepompen dekt de behoeften van de meeste huizen wat betreft warmtebelasting en warmteafgiftesystemen. Een water-water warmtepomp past het beste bij nieuwbouwwoningen.

De kosten voor een warmtepomp inclusief installatie liggen gemiddeld tussen de €4.000 en €30.000. Deze prijs is afhankelijk van het type warmtepomp dat je kiest en de complexiteit van de installatie. Gemiddeld liggen de kosten voor een warmtepomp inclusief installatie tussen €8.000 en €15.000.

Voor een hybride warmtepomp betaal je gemiddeld tussen €4.500 en €7.000 inclusief installatie. De kosten voor een lucht-water warmtepomp, inclusief btw en plaatsing, variëren tussen €8.000 en €11.000. Een water-water warmtepomp heeft een hogere kostprijs, gemiddeld tussen €15.000 en €20.000. De meest prijzige optie is een geothermische warmtepomp, waarbij de prijs inclusief plaatsing gemiddeld tussen €20.000 en €30.000 ligt. Deze prijzen zijn exclusief btw, tenzij anders vermeld.

Een warmtepomp verbruikt stroom, waarbij een volledig elektrische warmtepomp gemiddeld 2.500 tot 6.000 kWh per jaar nodig heeft. Voor een goed geïsoleerde woning met twee bewoners ligt dit tussen 3.000 en 5.000 kWh per jaar. Een hybride warmtepomp is zuiniger, met een gemiddeld jaarlijks verbruik van 1.100 tot 3.200 kWh.

Het dagelijkse stroomverbruik van een warmtepomp varieert sterk, tussen 8 en 24 kWh per dag. In het tussenseizoen verbruikt een volledig elektrische warmtepomp gemiddeld 2-5 kWh per dag. Bij continu gebruik tijdens het stookseizoen 2025-2026 bedraagt het verbruik 10 tot 13 kWh per dag. Factoren zoals de buitentemperatuur en het aantal draaiuren beïnvloeden dit verbruik.

Een warmtepomp biedt diverse voordelen, zoals een lagere energierekening en een positieve impact op het milieu. Tegelijkertijd zijn er ook nadelen, zoals hogere aanschafkosten en de benodigde ruimte voor installatie. Je verbruikt minder of geen gas en bent duurzamer dan met een cv-ketel door de lagere CO2-uitstoot.

Elektrische warmtepompen verbeteren de energieprestatie en stoten geen CO2 uit. Ze gebruiken hernieuwbare energie en zijn betrouwbaar. Je geniet van stilte, gelijkmatige warmte en betrouwbaar warm tapwater. Een grond-water warmtepomp biedt hoge efficiëntie en comfort, met een rendement tot 600%, en maakt zowel verwarmen als koelen mogelijk. Een warmtepomp onder de grond bespaart bovendien ruimte in je woning. Houd wel rekening met de hogere aanschafkosten en de complexe installatie met boringen voor geothermische systemen.

De ISDE-subsidie voor warmtepompen varieert afhankelijk van het type warmtepomp. Meestal ligt dit bedrag tussen €1.950 en €5.100. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) biedt een maximale subsidie van €4.425.

In 2026 kun je tot €3.000 korting krijgen op je warmtepomp als je een gasketel vervangt. Vanaf januari 2026 dekt de ISDE-subsidie gemiddeld 30% van de aanschafkosten. Deze subsidie verlaagt de nettokosten van een warmtepomp met €1.700 tot €5.325. Voor bestaande woningen bedraagt de financiële ondersteuning tussen €500 en €4.000. Actueel bedraagt de subsidie voor warmtepompen €1.950 tot €5.100, en er zijn subsidies beschikbaar tot €3.250. De subsidie op warmtepompen blijft voorlopig bestaan, met bedragen tussen €2.550 en €4.650.

Elektrisch verwarmen met een warmtepomp is voordeliger dan verwarmen op gas, vooral door de hogere efficiëntie en lagere stroomprijs in 2025. In de huidige situatie in Nederland is verwarmen met een warmtepomp goedkoper dan met gas, met een potentiële besparing van meer dan 50 procent. Een warmtepomp kan op lange termijn goedkoper zijn dan een gasgestookte ketel, mede door stijgende gasprijzen en de hogere efficiëntie van warmtepompen. Een woningbezitter met een warmtepomp bespaart in 2022 ongeveer €1.200 per jaar op verwarmingskosten vergeleken met een gaskachel, en de gemiddelde besparing op de energierekening bedraagt ongeveer 890 euro per jaar ten opzichte van een cv-ketel op gas. Een hybride warmtepomp bespaart ongeveer 70 procent op de gasrekening. De kostenvergelijking hangt echter af van de prijs van elektriciteit en gas. Het gebruik van een warmtepomp kan goedkoper zijn dan gasverwarming als je huis goed geïsoleerd is. In een onvoldoende geïsoleerde woning met gewone radiatoren is verwarmen met gas goedkoper dan met een warmtepomp. Ook kan gas goedkoper zijn dan elektriciteit voor een warmtepomp bij een lage COP, bijvoorbeeld op hele koude dagen.

Gemiddeld heb je tussen de 10 en 15 zonnepanelen nodig voor een warmtepomp. Voor een woningbezitter ligt dit gemiddeld tussen de 8 en 12 zonnepanelen, afhankelijk van de specifieke situatie en het energieverbruik. Een elektrische warmtepomp in een gemiddelde woning vraagt om 8 tot 12 zonnepanelen om het stroomverbruik te dekken. Voor een volledig elektrische warmtepomp zijn 12 tot 20 extra zonnepanelen nodig boven op je huidige verbruik, waarbij het woningtype en de isolatie meespelen. Een all-electric warmtepomp vereist minimaal 7 tot 9 extra zonnepanelen. Een hybride warmtepomp heeft gemiddeld 6 tot 10 extra zonnepanelen nodig boven op je huidige verbruik, of 5 tot 7 zonnepanelen in een gemiddelde woning om het stroomverbruik te compenseren.

De nadelen van een warmtepomp in huis omvatten hogere aanschafkosten en de benodigde ruimte voor installatie. Vooral systemen met grondboringen, zoals een geothermische warmtepomp, hebben hoge aanschafkosten en een complexe installatie. Een volledig elektrische warmtepomp is duurder dan een hybride variant en vereist een beter geïsoleerd huis. Een split warmtepomp heeft een complexere en duurdere installatie door de meerdere componenten. Een hybride warmtepomp blijft afhankelijk van gas en vereist dubbel onderhoud voor zowel de pomp als de cv-ketel. Een warmtepomp werkt het best bij goede woningisolatie; een slecht geïsoleerde woning leidt tot hoger stroomverbruik. Ook kan een te hoog vermogen een onnodig dure warmtepomp veroorzaken, wat leidt tot extra slijtage en mogelijk hoger energieverbruik. Een ventilatiewarmtepomp is alleen te gebruiken met mechanische ventilatie en heeft een beperkt vermogen.

Warmtepompen zijn niet voor elke woning geschikt vanwege specifieke eisen aan het huis of het type warmtepomp. Een hybride warmtepomp is minder geschikt voor woningen zonder cv-ketel, terwijl een all electric warmtepomp minder past bij bestaande woningen zonder goede isolatie. Lage temperatuur warmtepompen zijn niet geschikt voor oude woningen met houten vloeren. Een standaard warmtepomp is soms onvoldoende voor verwarming van oudere of slecht geïsoleerde woningen. Bovendien is een water-water warmtepomp niet geschikt voor elk willekeurig huis, omdat de installatie de aanwezigheid van twee putten vereist. Ook is een geothermische warmtepomp minder geschikt voor bestaande woningen door de hoge installatiekosten. Een gewone warmtepomp is niet geschikt voor veel monumentale panden, en een ondergrondse warmtepomp is niet geschikt voor elke woning door criteria zoals locatie, bodemgesteldheid en beschikbare ruimte. Eenfase-warmtepompen zijn niet geschikt voor grotere gebouwen of gebieden met een hoge verwarmings- en koelbehoefte. Het soort warmtepomp is niet altijd geschikt voor elke woning in Nederland, en verschillende warmtepomptypen zijn niet allemaal geschikt voor gebruik in bestaande woningen.

Nee, 6 kuub gas per dag in de winter is niet veel. Het gasverbruik van een woning in de winter ligt doorgaans tussen de 8 en 10 kuub per dag. Een verbruik van 10 kuub gas per dag is aanzienlijk. Dit verbruik van 10 kuub per dag komt vooral voor in zeer koude periodes of bij slecht geïsoleerde huizen.