Is een warmtepomp verboden?

Wat echt verboden wordt aan warmtepompen, richt zich vooral op de koudemiddelen die ze gebruiken. Vanaf 2027 worden veelgebruikte koudemiddelen met een Global Warming Potential (GWP) hoger dan 150 verboden in de Europese Unie. Dit raakt zowel de productie als het gebruik van nieuwe apparaten.

De productie van single-unit warmtepompen tot 12 kW met deze koudemiddelen is vanaf 2027 niet meer toegestaan. Ook voor jou als huiseigenaar betekent dit veranderingen: het gebruik van R-32 koudemiddel in monoblock warmtepompen tot 50 kW wordt vanaf 1 januari 2027 verboden. Bovendien mag je R32 koudemiddel vanaf 2027 niet meer gebruiken in nieuw geïnstalleerde verwarmingstoestellen tot 12 kW.

Een breder verbod op synthetische koudemiddelen in nieuw geproduceerde single-unit warmtepompen onder 12 kW volgt in 2032. Dit toont aan dat de focus ligt op duurzamere alternatieven. Voor grotere warmtepompen boven 50 kW komt er waarschijnlijk vanaf 2029 een verbod op koudemiddelen met een GWP boven 150.

Ook voor onderhoud zijn er regels. Je mag warmtepompen met koudemiddelen die een GWP boven 2500 hebben, niet meer onderhouden of repareren. Het onderhoud van bestaande warmtepompen met koudemiddelen onder GWP 2500 blijft wel toegestaan.

Koudemiddelen met een hoog Global Warming Potential (GWP) worden uitgefaseerd vanwege aangescherpte EU-regelgeving die drastische beperkingen oplegt en een toenemend verbod op deze koelmiddelen. Deze regelgeving, die al vanaf 2024 van kracht is, faseert koudemiddelen met hoge GWP stapsgewijs uit, waardoor ze op termijn onrendabel en schaars worden. Dit komt doordat traditionele koudemiddelen, zoals HFK's, duurder worden in gebruik door lagere beschikbaarheid en hogere quotumeisen. De industrie verschuift hierdoor naar koudemiddelen met lagere GWP-waarden, zoals natuurlijke alternatieven. Meer details over deze veranderingen vind je op onze pagina over koudemiddel warmtepomp verboden.

Koudemiddelen die sterk bijdragen aan het broeikaseffect vallen onder strengere regels. Dit betekent dat de specifieke samenstelling en het Global Warming Potential (GWP) bepalen hoe lang ze nog gebruikt mogen worden. Je doet er goed aan om de actuele F-gassenverordening te controleren voor de exacte lijst en de geldende termijnen. Deze verordening bepaalt mede of een warmtepomp verboden wordt met bepaalde koudemiddelen.

De F-gassenverordening van de Europese Unie leidt tot de uitfasering van synthetische koudemiddelen zoals R410A en R32 in warmtepompen. Deze regelgeving, die vanaf 2027 restricties oplegt, betekent dat R32 in nieuwe split-warmtepompen verboden wordt. De Europese Unie neemt maatregelen om het gebruik van HFK's zoals R32 te verminderen, al is de volledige uitfasering van F-gassen uitgesteld tot 2030. Er zijn toekomstige beperkingen voor R32 koudemiddel in warmtepompen aangekondigd.

Warmtepompen met synthetische koudemiddelen zoals R32 zijn vanaf 2027 verboden voor gebruik in nieuw geïnstalleerde apparaten. Dit verbod geldt specifiek voor monoblock lucht-waterwarmtepompen tot 50 kilowatt.

De Europese F-gassenverordening regelt deze uitfasering. Vanaf 2027 verbiedt de EU-regelgeving het gebruik van koudemiddelen met een Global Warming Potential (GWP) boven 150 in nieuwe split-warmtepompen. Dit betekent dat R32 vanaf dat jaar niet meer in nieuwe lucht-waterwarmtepompen mag worden toegepast.

Apparaten met R32 koudemiddel die je vóór 2027 hebt aangeschaft, mag je blijven gebruiken en onderhouden. De uitfasering van R32 als koudemiddel in warmtepompen zal plaatsvinden over een langere periode, met een verwachte vervangingsgolf tussen 2035 en 2040.

Dit betekent wel dat R32 airco's en warmtepompen die je nieuw aanschaft in 2024, 2025 of 2026 een beperkte levensduur hebben. Vanaf 2027 is de verkoop van nieuwe R32-apparaten namelijk niet meer toegestaan.

Bestaande warmtepompen die R32 koudemiddel gebruiken, mogen blijven functioneren. Er is geen verbod op het gebruik van deze installaties. Je mag je huidige warmtepomp met R32 blijven gebruiken tot het einde van de levensduur, mits je deze goed onderhoudt. Het koelmiddel R32 in warmtepompen blijft voorlopig bestaan. Wel is het belangrijk dat R32 koudemiddel niet ontsnapt in de atmosfeer, omdat het een gefluoreerd broeikasgas is. De uitfasering van R32 als koudemiddel in warmtepompen vindt plaats over een langere periode, met een verwachte vervangingsgolf tussen 2035 en 2040.

Er zijn verschillende alternatieven voor R32 koudemiddel beschikbaar, zowel voor de middellange als de langere termijn. Voor dedicated lucht-waterwarmtepompen zijn R290 (propaan) en R454C middellange-termijn alternatieven. Voor A/A-systemen, inclusief split-systemen, zijn R454B en R466 middellange-termijn alternatieven, die ook als langere-termijn opties dienen. Hoewel R32 een GWP van 675 heeft en minder milieuvriendelijk is dan natuurlijk propaan (R290), blijven systemen met R32 koudemiddel een goede keuze tot ver na 2027.

Propaan (R290) wint aan populariteit door een lagere milieubelasting en een toenemend marktaandeel. Het gebruik van propaan (R290) als koudemiddel in warmtepompen komt steeds vaker voor, ook in koelinstallaties sinds 2024. Het is een logische duurzame keuze, mede ter voorbereiding op toekomstige EU-regelgeving.

Propaan (R290) is een veelzijdig en duurzaam alternatief voor synthetische koelmiddelen. Het wordt gebruikt als populaire vervanger van synthetische koudemiddelen met een hoge GWP, omdat het geen schadelijke effecten heeft op de ozonlaag en minder bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Propaan (R290) heeft milieuvriendelijke eigenschappen en een krachtig vermogen, wat resulteert in een hoge energie-efficiëntie en lage energiekosten.

Dit komt doordat het gemakkelijk verdampt bij lage temperaturen, waardoor er minder energie nodig is om het te comprimeren. R290 (propaan) staat bekend om zijn hoge energie-efficiëntie en milieuvriendelijke eigenschappen, vooral in moderne full-electric warmtepompen. Propaan is de populairste vervanger van F-gassen in warmtepompen voor woningen. Propaan R290 profileert zich als een veelbelovend, milieuvriendelijk en duurzaam alternatief en wordt steeds vaker gezien als een toekomstgerichte keuze, vooral nu het een alternatief biedt voor de uitfasering van F-gassen.

Ja, andere koudemiddelen zijn nog steeds toegestaan, met name HFK koudemiddelen. Deze fluorkoolwaterstoffen zijn momenteel toegelaten koudemiddelen in warmtepompen. Dit betekent dat je bij de aanschaf van een warmtepomp nog steeds opties hebt die deze middelen gebruiken. Het is echter verstandig om rekening te houden met de toekomstige uitfasering van koudemiddelen met een hoog GWP.

De veranderingen in koudemiddelen voor warmtepompen hebben directe gevolgen voor jouw woning en de installatie van een nieuw systeem. Je moet rekening houden met de beschikbaarheid van bepaalde koudemiddelen en de eisen voor installatie en onderhoud. Dit betekent dat je keuzes maakt die passen bij de toekomstige regelgeving, zodat je warmtepomp niet 'verboden' wordt door verouderde techniek.

Je hoeft je warmtepomp niet zomaar te vervangen, maar vervanging van je warmtepomp is nodig wanneer de levensduur is bereikt en de prestaties afnemen. Een hybride warmtepomp die ouder is dan 15 jaar en problemen heeft, kun je het beste vervangen in plaats van repareren. De keuze tussen vervangen of repareren hangt af van je specifieke situatie en de kosten.

Soms raadt een monteur aan het hele warmtepompsysteem te vervangen, vooral als het systeem al 20 jaar oud is. Een oudere warmtepomp in je woning vereist een complete vervanging om smart-homevoordelen te verkrijgen. Als je koelfunctionaliteit wilt, moet je investeren in een nieuwe reversibele warmtepomp.

Bij de aanschaf van een nieuwe warmtepomp zijn er diverse belangrijke punten om op te letten. Je moet letten op het type warmtepomp dat past bij je budget, de huidige verwarming en de isolatie van je woning. Let op zaken zoals een eventueel benodigde vergunning, de elektriciteitsaansluiting, het installatiebedrijf, de capaciteit, het stroomverbruik, onderhoud en garantievoorwaarden.

Daarnaast is de betrouwbaarheid van de leverancier of installateur cruciaal. Let op certificeringen, de ervaring van het bedrijf, de merken die ze voeren, en de garantie en service. Weeg bij het vergelijken van offertes de kwaliteit van de service na plaatsing mee. Overweeg ook het isolatieniveau van je huis, de aansluiting op bestaande verwarmingssystemen en de beschikbare ruimte voor installatie, zowel binnen als buiten je woning. Houd rekening met lokale regelgeving en de garantievoorwaarden van de warmtepomp zelf.

Voor de installatie, het onderhoud en de veiligheid van je warmtepomp is het cruciaal dat je een erkend en gekwalificeerd installateur inschakelt. Installatie, inbedrijfname, inspectie, onderhoud en eventuele reparatie van het product en/of systeem mag uitsluitend worden uitgevoerd door erkend installateur in Nederland. Dit garandeert een goede werking en bedrijfszekerheid, want installatie zonder of met slecht onderhoud kan leiden tot gevaarlijke situaties. De installateur moet altijd de veiligheidsvoorschriften uit de handleiding lezen en opvolgen om onveilige situaties te voorkomen. Monteurs stellen veiligheid voorop tijdens installatie of onderhoud, en controleren ook de veiligheid van randapparatuur. Na werkzaamheden aan de installatie moet de installateur deze resetten en controleren, waarbij de veiligheid van de installatie wordt beoordeeld als 'Veilig' of 'Niet veilig'.

Nee, een warmtepomp is in 2026 niet verplicht. De Nederlandse overheid schrapte het plan voor een verplichte warmtepomp na discussie over de installatie bij cv-ketel vervanging. De verplichte aanschaf van een warmtepomp vanaf 2026 is geschrapt door wet- en regelgeving.

Dit betekent dat de installatie van een hybride warmtepomp bij vervanging van een cv-ketel niet meer verplicht is voor iedereen. De eerdere verplichting voor een hybride warmtepomp vanaf 2026 is ingetrokken.

Niet alle huizen zijn geschikt voor een warmtepomp, omdat de geschiktheid van je woning afhangt van meerdere factoren. Een huis dat niet goed geïsoleerd is, is niet geschikt voor de optimale werking van een warmtepomp. Je woning moet de warmte goed vasthouden en met een lage watertoevoertemperatuur kunnen verwarmen. Dit betekent dat je woning goed geïsoleerd moet zijn en geschikt voor lage temperatuurafgifte, zoals vloerverwarming.

De geschiktheid hangt af van het isolatieniveau, de beschikbare installatieruimte en het huidige verwarmingssysteem. Een oud huis met slechte isolatie is mogelijk niet geschikt voor een warmtepompinstallatie, omdat de warmtepomp dan niet het gewenste comfort levert en het rendement tegenvalt. Een woning die niet of onvoldoende geïsoleerd is, is ongeschikt voor een warmtepomp. Ook een ventilatielucht warmtepomp is ongeschikt in oudere, slecht geïsoleerde woningen vanwege de beperkte energiebijdrage en het rendement. Verschillende warmtepomptypen zijn niet allemaal geschikt voor gebruik in bestaande woningen. Een gewone warmtepomp is bijvoorbeeld niet geschikt voor veel monumentale panden, en een binnenwarmtepomp is niet geschikt voor woningen die meer ventilatie en warmteverlies hebben dan de apparaten kunnen verwerken. De geschiktheid van je woning voor een warmtepomp is dus afhankelijk van de woningisolatie en het type verwarming dat je hebt.

De eerste stap is altijd het gesprek aangaan met je buren over de geluidsoverlast van hun warmtepomp. Communicatie en overleg zijn belangrijk om een geschil over geluidsoverlast te de-escaleren, waarbij de warmtepompeigenaar buren serieus moet nemen en in gesprek moet blijven. Leg tijdens het gesprek uit welke geluidsoverlast je ervaart en op welke tijdstippen; dit helpt bij het zoeken naar praktische oplossingen.

Je kunt je buren vragen om de installatie beter te isoleren. Als het gesprek geen oplossing biedt, kun je het geluidsniveau meten met een decibelmeter of een app. Een professionele geluidsmeting kan ook helpen bij het oplossen van een geschil. Als de geluidsnormen overschreden worden of als overleg geen oplossing biedt, kun je geluidsoverlast melden of een klacht indienen bij de gemeente.

Een warmtepomp buitenunit moet minimaal 3 meter van de erfgrens staan, al wordt soms zelfs 4 meter als minimale afstand genoemd. Een aanbevolen minimale afstand is 3 tot 4 meter vanaf de erfgrens om geluidsoverlast te beperken. Voor een rijtjeshuis geldt een minimale afstand van 2 meter tot de erfgrens, terwijl andere richtlijnen spreken over anderhalve meter of zelfs minimaal 0,5 meter.

Daarnaast is de afstand tot slaapkamers belangrijk. Plaats de buitenunit minimaal 5 meter van slaapkamerramen om geluidsoverlast te beperken. Een lucht-water warmtepomp buitenunit moet minimaal 3 meter afstand houden van slaapkamers en woonkamers. Plaats de buitenunit zo ver mogelijk van slaapkamers van buren. Voldoet een warmtepomp niet aan de 40 dB eis, dan is voldoende afstand tot buren nodig om geluidsoverlast te voorkomen. Plaats de buitenunit van een warmtepomp niet te dicht bij buren.

Als je buren klagen over geluidsoverlast van je airco of warmtepomp, is de eerste stap altijd een vriendelijk gesprek aangaan met je buren. Leg uit welke geluidsoverlast je ervaart en op welke tijdstippen, en kies hiervoor een rustig moment. Je kunt ook vragen om betere isolatie van de installatie, want de gebruiker van een airco- of warmtepompsysteem moet altijd overleg plegen met buren over de buitenunit om geluidsoverlast te voorkomen. Geluidsoverlast door warmtepompen en airco's kan leiden tot burenruzies en gemeentelijke handhaving, vooral omdat buren van woningen met een buitenunit vaak de klagers over geluid zijn en slecht geplaatste systemen in dichtbebouwde woonwijken geluidsoverlast veroorzaken. Bij overschrijding van geluidsnormen kun je een klacht indienen bij de gemeente; een melding bij de gemeente met een verzoek tot handhaving is een derde stap. Dit kan echter ingrijpende gevolgen hebben voor de privésfeer en een gerechtelijke procedure kan de burenrelatie verslechteren. Voordat je een rechtszaak start, moet je eerst het gesprek met buren, mediation en een melding bij de gemeente doorlopen.

Ja, je kunt de warmtepomp van je buurman horen, en het geluidsniveau mag geen overlast veroorzaken voor je buren. Ongeveer 2% van de buren ervaart geluidsoverlast van een warmtepomp. Het geluid van de buitenunit kan leiden tot problemen, en in 2025 oordeelde het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden dat een warmtepomp in de tuin niet continu aangehouden of aangezet mag worden als dit overlast geeft. Als het geluid van je warmtepomp te veel is, moet je deze verder van de buren plaatsen of geluidswerende maatregelen nemen; bij meer dan 40 dB geluid aan de perceelgrens moet je actie ondernemen. Je kunt ook de fluisterstand inschakelen op momenten van overlast, of als je zelf overlast ervaart, het geluidsniveau meten met een decibelmeter of app. De eigenaar van een warmtepomp moet schadevergoeding betalen aan de buurman als er sprake is van overlast, dus ga in gesprek met de eigenaar om de overlast te beperken.